Rất nhiều người dùng phản ánh rằng laptop lúc mới mua thì chạy nhanh, nhưng sau một thời gian sử dụng lại chậm dần dù không cài thêm nhiều phần mềm nặng. Thực tế, đây là hiện tượng rất phổ biến.
Nguyên nhân đầu tiên là hệ điều hành và phần mềm sinh ra nhiều file tạm, file rác trong quá trình sử dụng. Những file này chiếm dung lượng ổ cứng và làm hệ thống xử lý chậm hơn. Bên cạnh đó, các chương trình khởi động cùng Windows ngày càng nhiều mà người dùng không để ý.
Một nguyên nhân khác là phần cứng xuống cấp theo thời gian, đặc biệt là ổ cứng HDD truyền thống. Khi ổ cứng hoạt động lâu năm, tốc độ đọc ghi giảm sẽ ảnh hưởng rõ rệt đến tốc độ tổng thể của máy.
Ngoài ra, bụi bẩn tích tụ khiến máy nóng hơn, hệ thống tự giảm hiệu năng để bảo vệ linh kiện, dẫn tới cảm giác máy chậm.
Để hạn chế tình trạng này, người dùng nên kiểm tra định kỳ các chương trình khởi động, dọn dẹp file không cần thiết và vệ sinh máy theo chu kỳ hợp lý.
Laptop bị nóng là vấn đề hầu như người dùng nào cũng gặp phải sau một thời gian sử dụng. Nhiệt độ tăng không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ linh kiện.
Nguyên nhân phổ biến nhất là bụi bẩn bám vào quạt tản nhiệt và khe thoát gió. Khi luồng khí lưu thông kém, nhiệt không thoát ra ngoài được sẽ tích tụ bên trong máy.
Bên cạnh đó, keo tản nhiệt giữa CPU và bộ phận tản nhiệt có tuổi thọ nhất định. Sau vài năm, keo khô hoặc giảm hiệu quả khiến khả năng truyền nhiệt kém đi.
Thói quen sử dụng cũng ảnh hưởng nhiều. Việc đặt laptop trên nệm, gối hoặc bề mặt mềm sẽ che kín khe tản nhiệt, làm máy nóng nhanh hơn.
Người dùng nên đặt laptop trên bề mặt phẳng, thoáng khí và kiểm tra, vệ sinh định kỳ để hạn chế tình trạng quá nhiệt.
Nhiều người nghĩ rằng máy tính không sử dụng thì sẽ không hư. Tuy nhiên, thực tế lại không hoàn toàn như vậy.
Khi máy để lâu trong môi trường ẩm, linh kiện bên trong có thể bị oxy hóa, đặc biệt là các cổng kết nối và bo mạch. Pin laptop để lâu không sạc cũng dễ bị chai hoặc hư hoàn toàn.
Ổ cứng cơ (HDD) nếu không được quay trong thời gian dài cũng có nguy cơ kẹt trục hoặc giảm độ bền khi sử dụng lại. Ngoài ra, côn trùng như kiến, gián có thể chui vào bên trong máy nếu không được bảo quản tốt.
Nếu không dùng máy trong thời gian dài, nên khởi động máy định kỳ, bảo quản nơi khô ráo và sạc pin theo chu kỳ để giữ linh kiện ổn định.
Đây là câu hỏi rất nhiều người dùng thắc mắc. Với laptop đời mới, pin lithium-ion được thiết kế có mạch bảo vệ nên việc cắm sạc liên tục không gây hư pin ngay lập tức.
Tuy nhiên, việc luôn giữ pin ở mức 100% trong thời gian dài có thể làm pin giảm tuổi thọ nhanh hơn. Nhiệt độ cao khi vừa sạc vừa sử dụng cũng góp phần làm pin chai sớm.
Giải pháp tốt nhất là sử dụng pin linh hoạt, không để pin cạn kiệt hoàn toàn nhưng cũng không nên cắm sạc liên tục 24/24 nếu không cần thiết.
Nhiều thói quen sử dụng hàng ngày tưởng chừng vô hại nhưng lại ảnh hưởng lớn đến độ bền của máy tính.
Ăn uống gần laptop có thể làm nước hoặc vụn thức ăn rơi vào bàn phím, gây chạm mạch. Đóng mở màn hình mạnh tay dễ làm đứt cáp màn hình.
Việc tắt máy đột ngột bằng cách giữ nút nguồn thường xuyên cũng khiến hệ điều hành dễ lỗi. Ngoài ra, ít vệ sinh máy khiến bụi bẩn tích tụ nhanh chóng.
Thay đổi thói quen sử dụng sẽ giúp máy hoạt động ổn định và bền hơn theo thời gian.
Laptop không cần vệ sinh quá thường xuyên, nhưng cũng không nên để quá lâu. Thông thường, sau 6–12 tháng sử dụng, người dùng nên kiểm tra và vệ sinh máy một lần.
Nếu máy có dấu hiệu nóng bất thường, quạt kêu to hoặc chạy chậm hơn bình thường thì đó là dấu hiệu nên vệ sinh sớm hơn.
Vệ sinh đúng cách giúp cải thiện khả năng tản nhiệt và kéo dài tuổi thọ linh kiện bên trong.
Ổ cứng là nơi lưu trữ dữ liệu quan trọng, nên khi có dấu hiệu bất thường cần chú ý sớm.
Máy thường xuyên treo, phát ra tiếng kêu lạ từ ổ cứng hoặc thời gian khởi động kéo dài bất thường có thể là dấu hiệu ổ cứng đang gặp vấn đề.
Việc sao lưu dữ liệu định kỳ và kiểm tra sức khỏe ổ cứng sẽ giúp tránh mất dữ liệu đáng tiếc.
Khi máy chạy chậm, người dùng không nên vội vàng mang đi sửa ngay. Trước tiên, có thể kiểm tra dung lượng ổ cứng, tắt bớt chương trình khởi động cùng Windows và quét virus.
Nếu sau khi thực hiện các bước cơ bản mà máy vẫn chậm, lúc đó mới nên cân nhắc việc kiểm tra phần cứng.
Hiện nay có rất nhiều phần mềm quảng cáo dọn rác, tăng tốc máy tính. Tuy nhiên, không phải phần mềm nào cũng phù hợp.
Một số phần mềm có thể xóa nhầm file hệ thống hoặc cài kèm quảng cáo gây phiền toái. Người dùng nên chọn phần mềm uy tín và sử dụng ở mức cơ bản.
Nhiều người dùng thay linh kiện khi chưa thật sự cần thiết, trong khi lỗi có thể chỉ do phần mềm hoặc bụi bẩn.
Việc không kiểm tra kỹ trước khi nâng cấp cũng dễ dẫn tới lãng phí. Hiểu đúng tình trạng máy sẽ giúp người dùng tiết kiệm chi phí và sử dụng thiết bị hiệu quả hơn.
Chuỗi bài viết chia sẻ từ kinh nghiệm sử dụng và sửa chữa máy tính thực tế.
© 2010–2026 Công Nghệ Máy Tính – Châu Thành, Tiền Giang. All rights reserved.